و همچنين اخبارى كه در « روزه » وارد شده است : مثل « الصوم جنّة من النار » ظهور دارد در اينكه اثر ( سپر بودن از آتش ) براى مسمّاى صوم ( يعنى آنچه كه در عربى ، « صوم » و در فارسى ، « روزه » ناميده مىشود ) است . و از طرفى معلوم است كه اين خاصيّت مربوط به صوم صحيح است ، زيرا صوم فاسد نمىتواند در برابر آتش جهنّم ، سپر باشد . بنابراين معلوم مىشود كه در صوم ، مسمّى همان صحيح است و اين لفظ براى آن وضع شده و به نحو حقيقت در آن استعمال شده است . خلاصه : اخبار دسته اوّل ، ظهور تامّ دارند در اينكه برخى از خواص و آثار براى مسمّيات عبادات ، ثابت است و از اينجا هم مشخّص مىشود كه مسمّى همان « صحيح » است ، زيرا اگر صحيح نمىبود ، نمىتوانست اين خواصّ را داشته باشد . دسته دوّم ( أو نفى ماهيّتها . . . ) اين دسته از اخبار به خلاف دستهء اوّل ، نافيه هستند نه مثبته ، يعنى أخبارى هستند كه ظهور تامّ و كامل دارند در نفى حقيقت و ماهيت عبادت ، به خاطر فقدان برخى از اجزاء يا شرايط ، مثل : « لا صلاة إلّا بفاتحة الكتاب » ، « لا صلاة إلّا بطهور » و . . . يعنى اگر نمازى ، بدون فاتحة الكتاب و يا بدون طهارت ، خوانده شود ، اصلا نماز نيست ، نه اينكه نماز باشد و صحيح نباشد ، و به عبارت ديگر : حقيقت و طبيعت نماز در موارد فقدان جزء يا شرط آن ، منتفى است ، چنان‌كه اين مطلب از « لا » ى نفى جنس معلوم مىشود . بنابراين نماز فاسد ، اصلا نماز نيست . و ارادة خصوص الصحيح . . . مصنّف در اين عبارت به اشكال وجوب از آن اشاره دارد . اشكال : ممكن است گفته شود كه در دستهء اوّل از اخبار ، مجاز در حذف ( تقدير و اضمار عنوان « صحيح » ) است ، مثلا « الصلاة معراج المؤمن » به تقدير « الصلاة الصحيحة معراج المؤمن » است و نتيجهء اين اضمار ، اين است كه صلاة هم اسم است براى صحيح و هم براى فاسد ، منتهى آثار مذكوره براى خصوص صحيح است نه فاسد . در دستهء دوم از اخبار نيز اگرچه ظاهرا جنس صلاة ، نفى شده است ، اما اين‌گونه از اخبار